9122594

pand(en)

Beschermd door Gemeente als monument.

Voorstraat 320 / Lombardstraat 2 a t/m k

winkel-woonhuis

Amsterdamse school

Datering: ouder kern woning- en winkelcomplex

Algemene gegevens Adres : Voorstraat 320 / Lombardstraat 2 a t/m iPostcode, Plaats : 3311 CW DORDRECHTKadastraal : DDT00 H 04389 A 0001Algemene omschrijvingBouwjaar / verbouwing : a. oudere kern (tweebeukig pand / twee panden?), b. 1904, c. 1905, d. 1923, e. 1926, f. 1953, g. 1956, h. 1957, i. omstreeks 2000Architect : a., b., c. , f., i. onbekend, d. , e. Pols & Van der Made, g., h. A.G.A. van der MadeOpdrachtgever : a., b., c., i. onbekend, d., e. J. Spierdijk, f. M.J. Spierdijk, g., h. J. SpierdijkOorspronkelijke functie : woon- / winkelpandHuidige functie : appartementen met winkelruimteBouwstijl : invloeden Amsterdamse SchoolAlgemene beschrijving Appartementen met winkelruimte op de begane grond.Ligging Gesitueerd aan een van de oudste straten in het historisch centrum, in gesloten gevelwanden op de hoek van de Voorstraat en de Lombardstraat.Hoofdvorm Hoekpand op een rechthoekig grondplan in vier bouwlagen.BouwgeschiedenisVanaf de 12e eeuw krijgt Dordrecht vorm als een kleine nederzetting aan beide oevers van een veenstroompje, de Thure of Thuredrecht. De oudste bebouwing ontstaat op de zuidoostelijke oever van dit riviertje. Op deze oever ligt de oudste en voornaamste straat, die nu nog steeds als rivierdijk fungeert. De straat werd oorspronkelijk Hoogstraat genoemd en was de directe voorloper van de huidige Voorstraat. Deze naam is sinds circa 1450 gebruikelijk.In de loop der tijd ontstaat aan de Voorstraat eerst bebouwing aan de landzijde, maar al snel waarschijnlijk al vroeg in de 14e eeuw - volgt ook bebouwing aan de havenzijde (van de vroegere Oude haven, nu Voorstraatshaven/Wijnhaven). Toegang tot de haven is dan nog alleen mogelijk via steigers. Aan de havenzijde wordt de continue lintbebouwing van de Voorstraat alleen doorbroken door steigers en bruggen. Aan de landzijde wordt de continue lintbebouwing van de Voorstraat doorbroken door verbindingsstraten zoals Marinbornstraat, Heer Heymansuysstraat, Nieuwstraat, Kolfstraat, Tolbrugstraat, Visstraat en Pelserstraat. Vanwege de ligging op en tegen de dijk aan hebben veel van de huizen aan de Voorstraat - zowel aan de land als aan de havenzijde- een kelder of onderverdieping in het achterhuis.De oneven nummers liggen aan de havenzijde van de Voorstraat, de even nummers aan de landzijde. De kans op middeleeuwse muren, funderingen en kelders is op vrijwel elk perceel aan beide zijden van de Voorstraat aanwezig en dan met name aan de achterzijde of in achterhuizen.De huizen aan de havenzijde staan buitendijks, zodat de voorgevels van deze huizen en de entree tot de steigers kunnen worden voorzien van vloedschotten in het geval van (te) hoog water. De buitendijkse ligging van de huizen aan de havenzijde is vaak aanleiding geweest voor verbouwingen, (venster)dichtzettingen en kelderopvulling.Het pand ligt aan de landzijde van de Voorstraat op de hoek met de Lombardstraat. De Lombardstraat is een verbindingstraat tussen Voorstraat en Lange Breestraat en de binnengracht waaraan de Lombaerts Thuyn lag. De Lombardstraat wordt voor het eerst vermeld in 1409.NB In het pand lijkt geen kelderniveau aanwezig te zijn.In 1904 wordt intern in het voorhuis een tussenmuur tussen de voor- en de achterkamer verwijderd. In 1905 wordt aan de zijde van de Lombardstraat een tuinmuur gemaakt tussen de bestaande tuinmuur aan de straat en de gevel van het terugliggende buurpand.In 1923 wordt naar het plan van architectenbureau Pols & Van der Made tegen de achterzijde van het pand aan de Voorstraat een magazijn gemaakt met de nog bestaande voorgevel gericht naar de Lombardstraat. Het magazijn wordt opgetrokken in lijn met het aangrenzende buurpand. Het magazijn heeft drie bouwlagen op een rechthoekig grondplan. Tegen de linker zijgevel van het voorhuis wordt een lift gebouwd. Van de dubbele kap op het achterste gedeelte van het voorhuis wordt het dakvlak aan de zijde van de Lombardstraat gehandhaafd en wordt aansluitend een plat dak gemaakt, dat aansluit op de aan de linker zijde verhoogde zijgevel. Op de bouwtekeningen is de indeling van het voorhuis aangegeven. Aan de zijde van de Voorstraat bevonden zich twee winkelruimten aan weerszijden van een gang die aansloot op een hal in het midden van het pand. Links naast de hal waren een kantoor en een keuken gesitueerd. Achter de keuken lag een binnenplaats. Achter de hal lag een kamer. Aan de zijde van de Lombardstraat bevonden zich meerdere kleine vertrekken, een opgang naar de verdieping en een tweede smalle opgang naar de verdieping in een tegen de zijgevel opgetrokken trappenhuis.Op de verdieping bevonden zich aan de zijde van de Voorstraat een gang met links een kamer en rechts twee kamers. In het smallere achtergedeelte van het pand sloot de trap aan op een kleine overloop. Dit gedeelte van het pand was verdeeld in twee lange ruimten.De zolders in het schilddak van het voorgedeelte en de tweebeukige kap van het achtergedeelte waren niet ingedeeld. In 1926 wordt naar het plan van architectenbureau Pols & Van der Made het voorhuis compleet afgebroken en wordt het huidige pand opgetrokken. Het pand was op de begane grond in gebruik als verkoopruimte. In de hoek linksachter bevonden zich een kleine kantoorruimte, het trappenhuis en de in 1923 gerealiseerde lift. Op de 1e en 2e verdieping waren de ruimten in de nieuwbouw en het in 1923 gerealiseerde magazijn niet ingedeeld en bestemd als verkoopruimte. Op de 3e verdieping was de ruimte niet ingedeeld en in gebruik als bergruimte.In 1953 wordt de winkelpui in beide gevels veranderd. Aan de zijde van de Voorstraat worden de dubbele deuren met een ongedeeld glaspaneel vervangen door een enkele deur met een ongedeeld glaspaneel. De bovenramen worden verwijderd en ter hoogte van het kalf wordt een doorlopende lijst in hout gemaakt. Boven de luifel komt een beschieting van plaatmateriaal.In 1956 wordt het magazijn uit 1923 naar het plan van architect A.G.A. van der Made verbouwd. In de voorgevel wordt de oorspronkelijke deuropening gewijzigd. De deuropening was oorspronkelijk gesloten met een zware rollaag in een mansardevorm. In de deuropening bevonden zich dubbele deuren met drie panelen onder en een negenruits glaspaneel boven. Boven het kalf bevond zich een zestienruits bovenlicht. De deuropening wordt verkleind onder een zware betonnen latei. In de opening komen dubbele deuren met een drieruits glaspaneel. Boven de latei wordt de oorspronkelijke opening rechthoekig gemaakt en gesloten met een betonnen latei. In de gevelopening komt een pui met een drielicht. In de achtergevel wordt de bestaande hoge deuropening door een latei opgedeeld. De oorspronkelijke drievoudige paneeldeuren met een ongedeeld glaspaneel en het drielicht-bovenlicht met drieruits ramen worden verwijderd. Onder de latei komt een drievoudige deur en erboven een drielicht met ongedeelde ramen. Links van de deuropening komt op het niveau van de tussenverdieping een nieuwe vensteropening met een drielicht. Intern wordt de begane grond opgedeeld in twee verdiepingen met een geringe verdiepingshoogte. Op de begane grond komt een klein kantoor en op de tussenverdieping naast de verkoopruimte een kantoor en een archiefruimte.In 1957 wordt het pand naar het plan van architect A.G.A. van der Made verhoogd met een bouwlaag, die gaat fungeren als verkoopruimte. In de verhoging van de voorgevel komt een vierlicht met ongedeelde ramen. In de verhoging van de achtergevel komt een vijflicht met ongedeelde ramen.Omstreeks 2000 is het pand volledig verbouwd, waarbij de ruimten boven de begane grond zijn ingedeeld als appartementen.Beschrijving exterieur per gevelVoorgevel (zijde Voorstraat)Het ondergedeelte van de gevel is uitgevoerd met betonnen kolommen, die een zware puibalk dragen. Binnen de kolommen is een moderne invulling gemaakt.Boven de puibalk is de gevel in drie bouwlagen opgetrokken in lichtrode baksteen in kruisverband met iets terugliggend voegwerk. De hoofdopzet van de gevel is nagenoeg spiegelsymmetrisch over de as. De hoek met de rechter zijgevel is afgeschuind. De gevelopeningen zijn gesloten met een steens rollaag. In de openingen ligt een gecementeerde lekdorpel, mogelijk natuursteen met een geschilderde pleisterlaag.In de as kraagt de gevel over de volle hoogte op een gecementeerde basis als erker op driehoekig grondplan uit. Op de 1e en de 2e verdieping bevindt zich in beide gevelvlakken van de erker een vensteropening met in het kozijn een ongedeeld onderraam en boven het kalf een tweeruits (1e) respectievelijk ongedeeld bovenraam, voorzien van een glas-in-loodvulling. Tussen de vensteropeningen is de voorzoek van de erker uitgevoerd als steens muurdam. Op het niveau van de 3e verdieping is aan de erker een vlaggenmast met gefigureerde smeedijzeren beugels bevestigd.Aan weerszijden van de erker zijn de gevelvlakken over de hoogte van de 1e en 2e verdieping voorzien van pilasters, die bovenin voorzien zijn van een kapiteel met siermetselwerk tussen gecementeerde blokken. Op de 1e en de 2e verdieping bevindt zich in beide gevelvlakken in een tot en met de 3e verdieping doorlopend casement een vensteropening met in het kozijn een ongedeeld onderraam en boven het kalf een tweeruits (1e) respectievelijk ongedeeld bovenraam, voorzien van een glas-in-loodvulling. Op de 3e verdieping bevindt zich een vensteropening met in het drielicht ongedeelde ramen. Ter hoogte van de vensteropeningen zijn twee uitstekende gecementeerde speklagen opgenomen.De gevel wordt beindigd met een vlakke lijst, wellicht van natuursteen.Voorgevel (afgeschuinde hoek)De hoofdopzet van dit geveldeel is gelijk aan die van de voorgevel.Het geveldeel is geheel blind uitgevoerd.Rechter zijgevel (zijde Lombardstraat) De gevel bestaat uit het in 1926 opgetrokken bouwdeel en aan de rechter zijde de gevel van het oorspronkelijk in 1923 opgetrokken magazijn.Het ondergedeelte van het bouwdeel uit 1926 van de gevel is uitgevoerd met betonnen kolommen, die een zware puibalk dragen. Binnen de zes velden tussen de kolommen is een moderne invulling gemaakt.Boven de puibalk is de gevel in drie bouwlagen opgetrokken in lichtrode baksteen in kruisverband met iets terugliggend voegwerk. De hoek met de voorgevel is afgeschuind. De gevelopeningen zijn gesloten met een steens rollaag. In de openingen ligt een gecementeerde lekdorpel.De gevel is over de hoogte van de 1e en 2e verdieping voorzien van pilasters, die bovenin voorzien zijn van een kapiteel met siermetselwerk tussen gecementeerde blokken. De pilasters verdelen de gevel in zes identieke velden. Op de 1e en de 2e verdieping bevindt zich in beide gevelvlakken in een tot en met de 3e verdieping doorlopend casement een vensteropening met in het drielicht een ongedeeld onderraam en boven het kalf een tweeruits (1e) respectievelijk ongedeeld bovenraam, voorzien van een glas-in-loodvulling. In het 2e en 5e gevelvlak zijn de onderramen verwijderd.Op de 3e verdieping bevindt zich een vensteropening met in het drielicht ongedeelde ramen. Ter hoogte van de vensteropeningen zijn twee uitstekende gecementeerde speklagen opgenomen. In het 2e en 5e gevelvlak zijn de ramen verwijderd.De gevel wordt beindigd met een vlakke mogelijk natuurstenen lijst, die ter plaatse van de pilasters iets lager ligt.De gevel van het voormalige magazijn uit 1923 is opgetrokken in lichtrode baksteen in kruisverband met platvol voegwerk. Op de begane grond bevindt zich een oorspronkelijke hoge deuropening, die in 1956 is verkleind door toevoeging op halve hoogte van een zware betonnen latei. In de opening is bij de laatste verbouwing een nieuwe (teruggelegde) invulling gemaakt. Boven de latei bevindt zich een drielicht met ongedeelde ramen onder een betonnen latei. Aan weerszijde bevindt zich een smalle hoge vensteropening met in het kozijn een zesruits raam.Op de 1e en de 2e verdieping bevindt zich een vensteropening met in het vierlicht een ongedeeld onderraam en boven het kalf een tweeruits (1e) respectievelijk ongedeeld bovenraam.Vanaf de eerste verdieping tot de gevelbeindiging bevindt zich een smal ondiep casement.De gevel wordt beindigd met een uitkragende houten goot op klossen, aan weerszijden geflankeerd door hoger opgetrokken muurdammen.Bij de laatste verbouwing is een dakopbouw toegevoegd.Kap Het pand heeft een plat dak.Beschrijving interieur per bouwlaagAls gevolg van meerdere verbouwingen en de herbestemming tot appartementen resteren geen monumentale waarden.Beschrijving tuin Niet van toepassing.Archiefgegevens GA Dordrecht - 752 - Collectie van bouwvergunningen van de gemeente Dordrecht; inventarisnummer: 7380 Aanvraag 22 dec.1904; vergunning 27 dec.1904; calque 1 st.- interne ruimtewijziging - weg breken muur met aan beide kanten schoorsteenkanalen 7381 Aanvraag 26 apr.1905; vergunning 2 mei 1905; calque 1 st.- te bouwen muur 7382 Aanvraag 26 juli 1923; door J. Spierdijk voor het uitbreiden van Spierdijks meubelmagazijnen; bestemming: magazijnen; vergunning 6 aug.1923; blauwdruk 4 st.- Pols & Van der Made arch., ontwerp te bouwen 3-verdiepings pand met plat dak, bestaande zadeldak + n helft aangrenzend tweede zadeldak worden vervangen door een plat dak 7383 Aanvraag 9 apr.1926; door J. Spierdijk voor het afbreken van een bestaand winkelhuis en het opnieuw opbouwen hiervan; bestemming: winkelhuis; vergunning 4 juni 1926; blauwdruk 5 st.- Pols & van der Made architecten, ontwerp te bouwen hoekpand 7384 Aanvraag 4 dec.1953; door M.J. Spierdijk voor het veranderen winkelpui; bestemming: winkel; vergunning 14 dec.1953; tekening 1 st.-bovenlichten vervallen, in plaats daarvan - houten betimmering, bronzen luifel, bekleding kolommen en borstwering blijft ongewijzigd 7385 Aanvraag 29 juni 1956; door J. Spierdijk voor het veranderen magazijnruimte; bestemming: magazijnkantoor en verkoopruimte; vergunning 23 juli 1956; tekening 2 st.- A.G.A. van der Made architect, veranderen voor en achtergevel magazijn, intern te maken tussenverdieping, ruimtewijzigingen 7386 Aanvraag 15 jan.1957; door J. Spierdijk voor het veranderen 3e verdieping; architect A.G.A. van der Made; bestemming: verkoopruimte voor meubelen; vergunning 29 apr.1957; tekeningen 2 st., gevels optrekken: te bouwen extra verdieping met plat dak 7387 - Aanvraag 4 dec.1953; door M.J. Spierdijk voor het gedeelte veranderen winkelpui; vergunning 25 jan.1954; tekening 1 st.- afgeschuinde hoek vervalt= rechte raam, aan te brengen een luifelWaardering Cultuurhistorische waarde Het pand is van cultuurhistorische waarde vanwege de typologie als woon-/winkelpand, karakteristiek voor dit deel van de Voorstraat.Architectonische waarde Het pand is van architectonische waarde vanwege de in Amsterdamse Schoolstijl opgetrokken hoge gevels. Gaafheid Het object is extern op de verdiepingen nauwelijks gewijzigd, waardoor de cultuurhistorische en architectonische waarden goed bewaard zijn gebleven. De bouwkundige staat is goed. Situering Het pand heeft als omvangrijk hoekpand een hoge ensemblewaarde.Unieke waarde Het object heeft in architectonisch opzicht een zeldzaamheidswaarde.